# ฮันนิบาล: ขุนศึกคาร์เธจ “คู่แค้น” โรมัน

- URL: https://www.thewildchronicles.com/blog/hannibal-carthage
- Author: พงศ์ศรณ์ ภูมิวัฒน์
- Published: 2024-08-30T02:44:01Z
- Updated: 2024-09-02T07:32:07Z
- Tags: คาร์เธจ, ตูนิเซีย, ประวัติศาสตร์, สงคราม, โรมัน

> เมื่อฮันนิบาลกลายเป็นแม่ทัพใหญ่ของคาร์เธจ เขาก็ได้นำกองทัพเดินทางผ่านเทือกเขาแอลป์ เพื่อโจมตีโรมันโดยไม่ทันตั้งตัว และเกือบทำให้โรมันต้องสิ้นชื่อ อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่

**ฮันนิบาล** เป็นแม่ทัพชาวคาร์เธจที่เกิดในครอบครัวแม่ทัพคาร์เธจ ซึ่งปลูกฝังความรักดินแดนมาตุภูมิมาตั้งแต่เยาว์วัย เพราะ “คาร์เธจ” ถือเป็นอาณาจักรมหาอำนาจทางการค้าและการทหารในแอฟริกาเหนือ แต่เมื่อเขามีอายุได้เพียงหกขวบ คาร์เธจก็ได้พ่ายแพ้สงครามพิวนิกครั้งที่ 1 เมื่อ 241 ปี ก่อน ค.ศ. ให้กับสาธารณรัฐโรมัน



![สงครามพิวนิกครั้งที่ 1](/media/2024/08/First_Punic_War_264_BC_v3.png)

สงครามพิวนิกครั้งที่ 1
บิดาของฮันนิบาล คือ ฮามิลการ์ บาร์กา แม่ทัพและรัฐบุรุษของคาร์เธจที่ไม่พึงพอใจในสนธิสัญญาสงบศึกกับโรมัน ซึ่งคาร์เธจต้องเสียอาณานิคมซิซิลี และจ่ายค่าปฏิกรรมสงครามให้โรมัน ฮามิลกาจึงร์สั่งให้ฮันนิบาลในวัยเยาว์สาบานว่าจะจองเวรกับโรมันตราบจนตราบสิ้นชีวิต


ฮันนิบาลพยายามทำตามคำสัตย์โดยทำหน้าที่เป็นแม่ทัพมาโดยตลอด จนเมื่อเขาไต่เต้าตัวเองจนกลายเป็นแม่ทัพใหญ่ของคาร์เธจ ทางฮันนิบาลก็ได้วางแผนทำสงครามแก้แค้นโรมัน แต่ยังไม่โจมตีโรมันโดยทันที เพราะเขาจำเป็นต้องสร้างพันธมิตรไว้เสียก่อน โดยเลือกสร้างพันธมิตรบนคาบสมุทรไอบีเรียโดยแต่งงานกับธิดาเจ้าเมืองใหญ่ในสเปน และร่วมมือกับเมืองต่างๆ หากยังมีนครซากุนตัม พันธมิตรของโรมันที่ปฏิเสธฮันนิบาล ทั้งยังพยายามดึงพันธมิตรในไอบีเรียไปจากคาร์เธจด้วย


ฮันนิบาลจึงยกทัพไปตีนครซากุมตัมเมื่อ 219 ปี ก่อน ค.ศ. ซึ่งทำให้ทางโรมันไม่พอใจ และสั่งให้คาร์เธจส่งตัวฮันนิบาลไปยังโรม แต่ทางคาร์เธจปฏิเสธและระดมทัพโดยให้ฮันนิบาลเป็นผู้บัญชาการ



![ฮันนิบาล](/media/2024/08/Hannibal_Barca_bust_from_Capua_photo.jpg)

ฮันนิบาล
สงครามพิวนิคครั้งที่ 2 จึงได้เริ่มขึ้นในปีที่ 218 ก่อน ค.ศ. โดยทางโรมันเชื่อว่า ฮันนิบาลจะบุกทางทะเล จึงวางแนวป้องกันตลอดชายฝั่ง ทว่าฮันนิบาลกลับทำสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด เพราะเขาได้ยกทัพข้ามเทือกเขาพีเรนีสและเทือกเขาแอลป์ เข้าสู่ตอนเหนือของคาบสมุทรอิตาลีเพื่อโจมตีกรุงโรมโดยไม่ทันตั้งตัว ซึ่งนี่คือแผนการที่บ้ามากๆ เพราะไม่มีใครเคยทำและการเดินทางบนเส้นทางนี้มันอันตรายเสียเหลือเกิน…



![เส้นทางเดินทัพของฮันนิบาลจากไอบีเรียไปอิตาลี](/media/2024/08/Hannibal_route_of_invasion-en.svg.png)

เส้นทางเดินทัพของฮันนิบาลจากไอบีเรียไปอิตาลี
โดยฮันนิบาลได้ยกทัพทหารราบ ทหารม้า พร้อมช้างศึกหลายเชือกจากคาร์ธาโกโนวา (คาเธจใหม่ ซึ่งตั้งอยู่บนดินแดนสเปน) สมทบด้วยชาวกอลและชาวเคลต์ที่ร่วมทัพกับฮันนิบาลเพราะความเกลียดที่พวกเขามีต่อโรมัน แต่จากการเดินทางข้ามเทือกเขาแอลป์ที่มีสภาพโหดร้ายทารุณจากความสูงชันและสภาพอากาศที่เหน็บหนาว กองทัพของฮันนิบาลจึงล้มตายไปเกือบครึ่งหนึ่ง



![กองทัพของฮันนิบาลขณะเดินทางข้ามเทือกเขาแอลป์](/media/2024/08/hannibal-alps-GettyImages-1216135448-1.jpg)

กองทัพของฮันนิบาลขณะเดินทางข้ามเทือกเขาแอลป์
แต่เมื่อฮันนิบาลสามารถยกทัพฝ่าฟันข้ามเทือกเขาแอลป์มาได้ เขาก็ได้ใช้กองทัพที่เหลือรอดบุกทะลวงโรมันโดยไม่ทันตั้งตัว และสามารถทำสงครามชนะโรมันมาได้เรื่อยๆ จนเมื่อเขาจะสามารถโจมตีโรมให้แตกได้ เขากลับยื่นข้อเสนอให้โรมันยอมจำนน หากถูกปฏิเสธ



![](/media/2024/08/Battle_of_Trebbia_M._Merian_cropped.jpg)


ทำให้ทางฮันนิบาลต้องตรึงกำลังในอิตาลีเพื่อล้อมโรมันเอาไว้ และมีพันธมิตรของโรมันในอิตาลีหลายเมืองหันมาสวามิภักดิ์ แล้วยังมีพันธมิตรสำคัญ คือ อาณาจักรมาซิโดเนีย ศัตรูอีกรายของโรมัน แต่ไม่นาน กองทัพของฮันนิบาลก็อ่อนแอลงเรื่อยๆ แถมยังถูกศัตรูทางการเมืองในคาร์เธจเตะตัดขาโดยการตัดขาดการช่วยเหลือ


ขณะที่โรมันเองก็ได้เริ่มตอบโต้ โดยเข้ายึดนครพันธมิตรของคาร์เธจกลับคืนมา ทำให้ทางฮันนิบาลต้องเรียกกองกำลังเสริมจากจากสเปน แต่ก็โดนสคิปิโอ แอฟริกานุส ดักซุ่มโจมตีจนแตกพ่าย รวมไปถึงพันธมิตรสำคัญอย่างมาซิโดเนียก็ได้ทำสงครามพ่ายแพ้โรมัน จึงทำให้ฮันนิบาลยากลำบาก…



![สคิปิโอ แอฟริกานุส](/media/2024/08/Bust_of_Sulla_loan_from_Ny_Carlsberg_Glyptotek_-_Glyptothek_-_Munich_-_Germany_2017.jpg)

สคิปิโอ แอฟริกานุส
ฮันนิบาลซึ่งสามารถตรึงกำลังไว้ในอิตาลีได้นานกว่าสิบสองปี จึงได้ถอนกำลังจากอิตาลีเพื่อกลับไปปกป้องคาร์เธจที่โดนรุกรานโดยสคิปิโอ แอฟริกานุส และประมือกันในยุทธการซามา (Battle of Zama) เมื่อ 202 ปีก่อน ค.ศ. ซึ่งสงครามครั้งนี้จบลงโดยความพ่ายแพ้ของฮันนิบาล ทำให้คาร์เธจสูญเสียอาณาเขตนอกแอฟริกาให้แก่โรมัน



![สมรภูมิซามา (Battle of Zama) ศึกสุดท้ายของสงครามพิวนิกครั้งที่ 2](/media/2024/08/Battle-of-Zama-canvas-artist-Giulio-Romano.png)

สมรภูมิซามา (Battle of Zama) ศึกสุดท้ายของสงครามพิวนิกครั้งที่ 2
แต่หลังจากสงครามพิวนิกครั้งที่ 2 จบลง ฮันนิบาลยังคงได้รับตำแหน่งเป็นขุนนาง และได้ปฏิรูปทางการคลังและการเมืองเพื่อชำระค่าปฏิกรรมสงครามที่โรมันเรียกร้อง แต่การปฏิรูปของเขากลับไม่เป็นที่สบอารมณ์ของกลุ่มชนชั้นนำในคาร์เธจและโรม


เขาจึงลี้ภัยไปจักรวรรดิซิลูซิดและยังคงล้างแค้นโรมันต่อไป โดยไปเป็นกุนซือทหารของพระเจ้าแอนไทโอคัสที่ 3 มหาราช เพื่อทำศึกต่อต้านโรมัน แต่เมื่อจักรวรรดิซิลูซิดพ่ายแพ้ เขาก็ต้องลี้ภัยไปยังอาณาจักรบีทิเนีย และถูกทางบีทิเนียหักหลังโดยมอบตัวเขาให้แก่โรมัน เมื่อหมดหนทาง ฮันนิบาลจึงตัดสินใจกินยาพิษฆ่าตัวตายโดยไม่ยอมจำนนต่อโรมันตามคำสัตย์ที่เคยให้ไว้กับบิดา


แม้จะไม่อาจพิชิตกรุงโรมได้ แต่ฮันนิบาลก็ได้ชื่อว่าเป็นหนึ่งในยอดแห่งแม่ทัพของโลกตะวันตก โดยตลอดระยะเวลา 15 ปีที่เขาทำศึกในดินแดนโรมัน ฮันนิบาลไม่เคยพ่ายแพ้แม้แต่ครั้งเดียว หากการนำทัพโดยไร้ความช่วยเหลือจากเมืองแม่ ก็กลับทำให้เขาไม่สามารถพิชิตโรมันได้…


#TWCHistory #TWCTunisia #TWCItaly #TWC_Rama