1. มหากาพย์อีเลียดของโฮเมอร์ซึ่งเล่าเรื่องสงครามกรุงทรอย อันที่จริงจบลงเพียงแค่พิธีศพของเฮกเตอร์และสงครามยังคงยืดเยื้ออยู่ โดยไม่ได้เล่าถึงฉากม้าไม้หรือตอนกรุงทรอยแตกเลยแม้แต่น้อย

2. เรื่องราวของม้าไม้ถูกกล่าวถึงเพียงสั้นๆ ในมหากาพย์โอดิสซีย์ ว่าโอดิสซุสเป็นคนคิดแผน และให้เอเพอุส (Epeius) สร้างม้าไม้ขึ้นมาโดยมีเทพีอาเธนาคอยช่วยเหลือ ซึ่งโฮเมอร์ยังแอบเล่าเกร็ดสนุกๆ ไว้ด้วยว่า เฮเลนแห่งทรอยเคยพยายามจับผิดทหารที่แอบอยู่ข้างใน ด้วยการเลียนเสียงภรรยาของทหารกรีกแต่ละคน จนโอดิสซุสต้องรีบเอามือปิดปากทหารคนหนึ่งไว้ไม่ให้ขานรับ

3. ฉากการใช้ม้าไม้ที่ละเอียด ตื่นเต้น และสมบูรณ์ที่สุด จนกลายเป็นเวอร์ชันที่ผู้คนจดจำได้มากที่สุดในปัจจุบัน กลับมาจากมหากาพย์อินีอิด (Aeneid) ของกวีชาวโรมันนามว่า เวอร์จิล (Virgil) ซึ่งแต่งขึ้นในยุคหลัง (19 ปีก่อนคริสตกาล)

4. ในอินีอิดเล่าว่า ฝ่ายกรีกได้แสร้างทำเป็นถอยทัพและทิ้งม้าไม้ยักษ์ไว้ โดยส่ง ซินอน (Sinon) ทหารกรีกคนเดียวที่อาสามาหลอกชาวทรอยว่า ม้าไม้นี้เป็นของขวัญไถ่โทษต่อเทพีอาเธนา และจงใจสร้างให้ใหญ่เกินกว่าจะขนเข้าประตูเมืองได้ เพื่อไม่ให้ชาวทรอยนำไปรับพรจากเทพี

5. แม้ลาโอโคน นักบวชชาวทรอยจะออกมาเตือนว่า “ฉันกลัวพวกกรีก แม้ในยามที่นำของขวัญมาให้” แต่เขากลับถูกงูทะเลยักษ์ที่เทพส่งมารัดจนเสียชีวิตเสียก่อน ทำให้คำเตือนนั้นถูกมองข้ามไป ส่วนคัสแซนดรา ธิดาแห่งทรอยที่เตือนว่าม้าไม้คือจุดจบของเมืองก็ถูกเมินเฉย ชาวทรอยจึงยอมทลายกำแพงเมืองบางส่วนเพื่อลากม้าไม้เข้ามาเฉลิมฉลอง

6. และเมื่อถึงยามค่ำคืนที่ชาวทรอยเมามายและหลับสนิท ทหารกรีกที่ซ่อนอยู่ในม้าไม้ก็แอบไต่เชือกลงมาสังหารเวรยามและเปิดประตูเมืองให้กองทัพหลักบุกเข้ามา จนนำไปสู่การล่มสลายของกรุงทรอยในที่สุด

7. อย่างไรก็ตาม มีนักคิดยุคโบราณอย่าง พาเลฟาตุส (Palaephatus) พยายามอธิบายเรื่องนี้ โดยมองว่าเรื่องทหารซ่อนในม้าไม้ดูเป็นเทพนิยายเกินไป จริงๆ แล้วกรีกอาจจะแค่สร้างม้าไม้ขนาดยักษ์ไว้ขู่ แล้วทหารซ่อนตัวอยู่ร่องเขาใกล้ๆ ก่อนจะหลอกให้ชาวทรอยทลายกำแพงเมืองพาเข้ามา แล้วค่อยบุกเข้าทางรอยแตกต่างหาก

8. นอกจากนี้ นักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดียุคใหม่ได้เสนอทฤษฎีเสริมว่า ม้าไม้อาจเกิดจากการตีความวรรณกรรมผิดในยุคหลัง โดยแท้จริงแล้วอาจหมายถึง เครื่องทำลายกำแพงเมือง ที่มักจะหุ้มด้วยหนังม้าเปียกชื้นเพื่อป้องกันธนูไฟ หรืออาจหมายถึง เรือสินค้าของชาวฟีนิเชีย ที่มีหัวเรือแกะสลักเป็นรูปม้า ซึ่งใช้ขนส่งทหารหรือปลอมแปลงเป็นเครื่องราชบรรณาการเพื่อเล็ดลอดเข้าเมือง

9. หรือในทฤษฎีที่ลึกไปกว่านั้น ม้าไม้อาจเป็นเพียงอุปมาอุปไมยถึง เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่ทำลายกำแพงกรุงทรอย เนื่องจากม้าเป็นสัญลักษณ์ของโพไซดอน เทพแห่งท้องทะเลผู้ซึ่งเป็นเทพแห่งแผ่นดินไหวด้วยเช่นกัน

10. ที่สำคัญเลยคือเรื่องราวของสงครามกรุงทรอยและม้าไม้ ไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็นหนังสือให้คนนั่งอ่าน แต่เป็นการส่งต่อเรื่องราวผ่านวัฒนธรรมการเล่าปากเปล่า โดยนักขับลำนำที่จะเดินทางไปร้องกลอนเล่าเรื่องตามเมืองต่างๆ ก่อนจะถูกกวียุคหลังๆ นำมารวบรวม ดัดแปลง และจดบันทึกจนกลายเป็นมหากาพย์อันยิ่งใหญ่ระดับโลกนับตั้งแต่นั้นมา ดังนั้นวรรณกรรมจะแตกต่างกันบ้าง เสริมแต่งบ้างก็ไม่ใช่เรื่องแปลกอะไร

ปล. The Wild Chronicles จะมีทัวร์ตามรอย The Odyssey ผจญภัยสู่เมืองทรอยที่ล่มสลาย 13-20 ก.พ. ปี 2027 ด้วย!! ท่านใดที่สนใจสามารถทัก Line Oa ของเราแล้วพิมพ์ “สนใจทัวร์โอดิสซี” ได้เลยนะครับ

#TWCHistory #TWCGreek #TWCTurkey #TWC_Salmon