เพื่อนๆ ที่เป็นคนไทยเชื้อสายจีน เคยได้ยินเรื่องของอากงสมัยหนุ่มๆ กันบ้างไหมครับ..

เรื่องราวของคนจีนที่อพยพมาไทย แทบจะเป็นเรื่องของการสู้ชีวิตทั้งสิ้นไป..

ต้องเป็นกุลีแบกหามในโรงงาน เงินที่หาได้ก็ใช้ประทังชีวิตส่วน เก็บอีกส่วน แต่ก็มีเงินส่งกลับจีนอีกส่วนเช่นกัน

แล้วเคยสงสัยไหมครับว่า.. เงินไทยตอนนั้นส่งกลับจีนไปได้ยังไง

ส่งเป็นเงินไทยใส่ซองไปเลยหรอ? ไม่ถูกขโมยระหว่างทางหรอ? คนจีนในไทยส่งเงินกลับบ้านเกิดกันได้ยังไง?

คำตอบก็คือเขาส่งเงินกลับผ่านสิ่งที่เรียกว่า “โพยก๊วน” ครับ..

::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: :::

ไม่ใช่แค่ชาวไทยแต่ชาวจีนโพ้นทะเลทุกคนล้วนส่งเงินกลับจีนผ่านนวัตกรรมที่เรียกว่า “โพยก๊วน”

คำว่า “โพย” หมายถึง เอกสารจดหมายที่ต้องส่งพร้อมกับเงิน (หากมีแค่อย่างใดอย่างหนึ่งจะไม่เรียกว่าโพย) ส่วนคำว่า “ก๊วน” หมายถึง สำนักงานหรือสถานที่ต่างๆ

เมื่อนำมารวมกัน “โพยก๊วน” เลยหมายถึง สถานที่หรือสถาบันที่ทำหน้าที่รับ-ส่งจดหมายพร้อมเงิน ที่ชาวจีนโพ้นทะเลส่งกลับไปให้ญาติพี่น้องที่ประเทศจีนนั่นเองครับ

::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: :::

วิธีการส่งเงินของโพยก๊วน มีขั้นตอนง่ายๆ ครับ..

1. ชาวจีนโพ้นทะเลจะเดินเข้าไปที่ร้านโพยก๊วน ยื่นเงินบาทไทยให้เจ้าของร้าน พร้อมเขียนจดหมาย 1 ฉบับ ซึ่งทำจากกระดาษสาเนื้อบางละเอียดขนาดกะทัดรัด โดยจะเขียนด้วยพู่กันจีนด้วยข้อความสั้นๆ กระชับ เพื่อบอกเล่าสารทุกข์สุกดิบเท่าที่จำเป็น พร้อมระบุชื่อญาติ ที่อยู่หมู่บ้านในจีน และจำนวนเงินที่จะได้รับ

(การเลือกใช้บริการโพยก๊วนจะต้องเลือกให้ดี ต้องเป็นร้านที่น่าเชื่อถือและไว้ใจได้จริงๆ เพราะการส่งเงินในยุคนั้นไม่ได้ผ่านระบบธนาคารทางการแบบในปัจจุบัน แต่เป็นระบบที่อาศัยความไว้วางใจระหว่างกันเป็นหลัก)

2. เจ้าของร้านโพยก๊วนในไทยจะเอาเงินบาทที่รวบรวมได้จากหลายๆ คน ไปซื้อสินค้าไทย เช่น ข้าวสาร ไม้สัก หรือยางพารา แล้วลงเรือส่งไปขายที่ประเทศจีน

3. เมื่อเรือสินค้าไปถึงโพยก๊วนสาขาปลายทางที่จีน (ส่วนใหญ่จะอยู่ที่ฮ่องกง แต้จิ๋ว หรือซัวเถา) เขาก็จะเอาสินค้าพวกข้าวสารไปขาย แปลงกลับมาเป็นเงินหยวนท้องถิ่น

4. บุรุษเดินโพย หรือที่เรียกกันอย่างยกย่องว่า “ปุงโพยแปะ” (คุณลุงผู้แจกโพย) จะถือจดหมายและเงินหยวน เดินเท้าเข้าหมู่บ้านลึกๆ ไปหาญาติถึงหน้าบ้าน ยื่นเงินให้ เซ็นรับ และช่วยอ่านจดหมายให้ฟัง

5. เมื่อญาติที่จีนได้รับเงินเรียบร้อยแล้ว จะต้องเขียนจดหมายตอบรับที่เรียกว่า “ฮ้วยโพย” (回批) เพื่อยืนยันว่าได้รับเงินครบถ้วนแล้วนะ แล้วปุงโพยแปะก็จะนำจดหมายตอบกลับนี้ นั่งเรือข้ามน้ำข้ามทะเลกลับมาส่งคืนให้ผู้ส่งที่เมืองไทยได้สบายใจ!

::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: :::

โพยก๊วนที่เริ่มต้นในช่วงยุคปลายราชวงศ์ชิง เริ่มค่อยๆ สิ้นสุดลงในไทย หลังประเทศไทยและประเทศจีนได้เปิดความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการใน พ.ศ. 2518 พร้อมกับการเข้ามาของระบบธนาคารพาณิชย์สมัยใหม่ที่ง่ายและปลอดภัย รวมถึงระบบไปรษณีย์สากลที่สะดวกรวดเร็วขึ้น

และด้วยการเปิดประเทศทำให้ลูกหลานสามารถเดินทางกลับไปเยี่ยมญาติที่เมืองจีนได้ด้วยตัวเอง ระบบโพยก๊วนจึงค่อยๆ สิ้นสุดลง กลายเป็นเพียงเรื่องเล่าและประวัติศาสตร์ในความทรงจำไปในที่สุด

และถ้าใครอ่านมาถึงตรงนี้ แล้วอยากสัมผัสบรรยากาศความรัก ความผูกพัน ผ่านซองจดหมายแห่งความทรงจำเหล่านี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น..

รู้ไหมครับว่า ภาพยนตร์เรื่อง “Dear You จดหมายรักถึงอาม่า” ได้นำเรื่องราวของ “โพยก๊วน” มาใช้เป็นแก่นเรื่องหลัก!

ตัวหนังเล่าเรื่องราวของชายหนุ่มที่เดินทางยังประเทศไทย เพื่อตามหาอากงที่พลัดพรากกันไปนาน แต่ระหว่างการตามหา เขากลับได้ค้นพบความลับที่ถูกเก็บซ่อนไว้มานาน..

บอกเลยว่าเนื้อเรื่องทั้งกินใจ ซาบซึ้ง และถ่ายทอดบรรยากาศชีวิตของอากง อาม่า รวมถึงเมืองไทยในสมัยก่อนได้อย่างมีเสน่ห์มากครับ ถือเป็นโอกาสดีอย่างยิ่งที่จะพาป๊า ม๊า หรือผู้ใหญ่ที่บ้านไปร่วมรำลึกความทรงจำในโรงภาพยนตร์ รับรองว่าท่านจะประทับใจและอินไปกับเรื่องราวนี้แน่นอนครับ!

“Dear You จดหมายรักถึงอาม่า” 📌 เข้าฉาย 6 สิงหาคมนี้ ในโรงภาพยนตร์

ที่สำคัญ!! ในปีหน้า The Wild Chronicles กำลังจะมีทัวร์จีนซัวเถา แต๊จิ๋ว ช่วง มี.ค. หรือ เม.ย. 2570 นี้ด้วยครับ!

ทัวร์นี้จะเป็นทัวร์สบายๆ เที่ยวโปรแกรมชิวๆ เหมาะสำหรับทุกเพศทุกวัยโดยเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ

ท่านใดสนใจสามารถทัก Line Oa ของเราแล้วพิมพ์ “สนใจทัวร์ซัวเถา” เพื่อรอรับโปรแกรมทัวร์ล่วงหน้าได้เลยนะครับ

::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: ::: :::

#TWCHistory #TWCChina TWC_Salmon

อ้างอิง :

โพยก๊วน: ระบบการเงินของชาวจีนโพ้นทะเล – Facebook Page : สาขาวิชาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
“โพยก๊วน” เงินออมหลายร้อยล้านที่จีนโพ้นทะเลส่งกลับบ้านเกิด – ศิลปวัฒนธรรม.